(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 063

॥ శ్రీః ॥
3.63. అధ్యాయః 063
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
దమయంతీం పరిత్యజ్యాటవ్యామటంతం నలంప్రతి వనవహ్నివేష్టితేన కర్కోటకేనాత్మపరిరక్షణప్రార్థనా ॥ 1 ॥ నలేన దావాగ్నితో మోచితేన కర్కోటకేన నలగాత్రే దంశనేన వైరూప్యాపాదనం ॥ 2 ॥ తథా నిజరూపావిష్కరణేచ్ఛాయాం స్వస్మరణేన వాసోవసనవిధానపూర్వకం వస్త్రప్రదానం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

బృహదశ్వ ఉవాచ। 3-63-0x(1938)(18361)
ఉత్సృజ్య దమయంతీం తు నలో రాజా విశాంపతే।
దదర్శ దావం దహ్యంతం మహాంతం గహనే వనే ॥ 3-63-1(18362)
తత్ర సుశ్రావ శబ్దంవై మధ్యే భూతస్య కస్యచిత్।
అభిధావ నలేత్యుచ్చైః పుణ్యశ్లోకేతి చాసకృత్ ॥ 3-63-2(18363)
మా భైరితి నలశ్చోక్త్వా మధ్యమగ్నేః ప్రవిశ్య తం।
దద్రశ నాగరాజానం శయానం కుండలీకృతం ॥ 3-63-3(18364)
స నాగః ప్రంజలిర్భూత్వా వేపమానో నలం తదా।
ఉవాచ మాం విద్ధిరాజన్నాగం కర్కోటకం నృప ॥ 3-63-4(18365)
మయా ప్రలబ్ధో బ్రహ్మర్షిరనాగాః సుమహాతపాః।
తేన మన్యుపరీతేన శప్తోస్మి మనుజాధిప ॥ 3-63-5(18366)
తిష్ఠ త్వం స్థావర ఇవ యావదేతి నలః క్వచిత్।
ఇతో నేతాసి తత్స త్వం శాపాన్మోక్ష్యసి మత్కృతాత్ ॥ 3-63-6(18367)
తస్య శాపాన్న శక్నోమి పదాద్విచలితుం పదం।
ఉపదేక్ష్యామి తే శ్రేయస్త్రాతుమర్హతి మాం భవాన్ ॥ 3-63-7(18368)
సఖా చ తే భవిష్యామి మత్సమో నాస్తి పన్నగః।
లఘుశ్చ తే భవిష్యామి శీఘ్రమాదాయ గచ్ఛ మాం ॥ 3-63-8(18369)
ఏవముక్త్వా స నాగేంద్రో బభూవాంగుష్ఠమాత్రకః।
దం గృహీత్వా నలః ప్రాయాద్దేశం దావవివర్జితం ॥ 3-63-9(18370)
ఆకాశదేశమాసాద్య విముక్తం కృష్ణవర్త్మనా।
ఉత్స్రష్టుకామం తం నాగః పునః కర్కోటకోఽబ్రవీత్ ॥ 3-63-10(18371)
పదాని గణయన్గచ్ఛ స్వాని నైషధ కానిచిత్।
తత్రతేఽహం మహాబాహో శ్రేయో ధాస్యామి యత్పరం ॥ 3-63-11(18372)
తతః సంఖ్యాతుమారబ్ధమదశద్దశమే పదే।
తస్య దష్టస్య తద్రూపం క్షిప్రమంతరధీయత ॥ 3-63-12(18373)
స దృష్ట్వా విస్మితస్తస్థావాత్మానం వికృతం నలః।
స్వరూపధారిణం నాగం దదర్శ స మహీపతిః ॥ 3-63-13(18374)
తతః కర్కోటకో నాగః సాంత్వయన్నలమబ్రవీత్।
మయా తేఽంతర్హితం రూపం న త్వాం విద్యుర్జనా ఇతి ॥ 3-63-14(18375)
యత్కృతే చాసి నికృతో దుఃఖేన మహతా నల।
విషేణ స మదీయేన త్వయి దుఃఖం నివత్స్యతి ॥ 3-63-15(18376)
విషేణ సంవృతైర్గాత్రైర్యావత్త్వాం న విమోక్ష్యతి।
తావత్తు త్వాం మహారాజ క్లేశేఽస్మిన్స నియోక్ష్యతి ॥ 3-63-16(18377)
అనాగా యేన నికృతస్త్వమనర్హో జనాధిప।
క్రోధాదసూయయిత్వా తం రక్షా మే భవతః కృతా ॥ 3-63-17(18378)
న తే భయం నరవ్యాఘ్ర దంష్ట్రిభ్యః శత్రుతోపి వా।
బ్రహ్మవిత్త్వం చ భవితా మత్ప్రసాదాన్నరాధిప ॥ 3-63-18(18379)
రాజన్విషనిమిత్తా చ న తే పీడా భవిష్యతి।
సంగ్రామేషు న రాజేంద్రశశ్వజ్జయమవాప్స్యసి ॥ 3-63-19(18380)
గచ్ఛ రాజన్నితః సూతో బాహుకోఽహమితి బ్రువన్।
సమీపమృతుపర్ణస్య స హి వేదాక్షనైపుణం ॥ 3-63-20(18381)
అయోధ్యాం నగరీం రంయామద్య వై నిషధేశ్వర।
స తేఽక్షహృదయం దాతా రాజాఽశ్వహృదయేన వై ॥ 3-63-21(18382)
ఇక్ష్వాకుకులజః శ్రీమాన్మిత్రం చైవ భవిష్యతి।
భవిష్యసి యదాఽక్షజ్ఞః శ్రేయసా యోక్ష్యసే తదా ॥ 3-63-22(18383)
సంయోక్ష్యసే స్వదారైస్త్వం మా స్మ శోకే మనః కృథాః।
రాజ్యేన తనయాభ్యాం చ సత్యమేతద్బ్రవీమి తే ॥ 3-63-23(18384)
స్వం రూపం చ యదా ద్రష్టుమిచ్ఛేథాస్త్వం నరాధిప।
సంస్మర్తవ్యస్తదా తేఽహంవాసశ్చదం వివాసయేః ॥ 3-63-24(18385)
అనేన వాససాచ్ఛన్నః స్వం రూపం ప్రతిపత్స్యసే।
ఇత్యుక్త్వా ప్రదదౌ తస్మై దివ్యం వాసోయుగం తదా ॥ 3-63-25(18386)
ఏవం నలం చ సందిశ్య వాసో దత్తావ చ కౌరవ।
నాగరాజస్తతో రాజంస్తత్రైవాంతరధీయత ॥ 3-63-26(18387)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి నలోపాఖ్యానపర్వణి త్రిషష్టితమోఽధ్యాయః ॥ 63 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-63-8 లఘుగురుత్వరహితః ॥ 3-63-9 దావవివర్జితం బహ్నిహీనం ॥
3-63-12 దశేత్యుక్తేఽదశత్। ఆజ్ఞాం వినా నాగో న దశతీతి భావః
3-63-15 స కలిః। ఇదం దమయంత్యా దత్తస్య శాపస్య ఫలం కలిర్భుంక్తే ఇతి భావః ॥
3-63-17 అనాగాః నిరపరాధః। నికృతో వంచితః। మే మయా ॥
3-63-18 బ్రహ్మవిద్భ్యశ్చ భవితేతి ఝ. పాఠః ॥
3-63-21 అక్షహృదయం ద్యూతే జయావహం।
అశ్వహృదయేన విద్యయా విద్యాం పరివర్తయేదిత్యర్థః ॥
3-63-24 నివాసయేః పరిధేహి ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.